Na današnji dan

- Danas je praznik Sveti apostol i jevanđelist Luka. Rođen je u Antiohiji i bio je veoma obrazovan. U mladosti je izučio grčku filosofiju, medicinu i živopis. U vreme delatnosti Gospoda Isusa na zemlji, sveti Luka je u Jerusalimu video Spasitelja licem u lice, čuo njegovu spasonosnu nauku i poverovao u nju. Ubrzo je uvršten među sedamdeset apostola i poslan na propoved, a na putu za Emaus video je vaskrslog Gospoda. Po silasku Duha svetoga na apostole, Luka se vratio u Antiohiju i tamo radio sa apostolom Pavlom, s kojim je putovao u Rim obraćajući u veru Hristovu neznabošce i Jevreje. Na molbu hrišćana, napisao je Jevanđelje oko 60. godine. Po smrti apostola Pavla, Luka je propovedao Jevanđelje po Italiji, Dalmaciji i Makedoniji. Živopisao je tri ikone Presvete Bogorodice i ikone svetih apostola Petra i Pavla. Zato se sveti Luka smatra osnivačem hrišćanskog ikonopisa. I u dubokoj starosti nastavio je da putuje i propoveda u Liviji, Gornjem Misiru i Grčkoj i da ljude obraća hrišćanskoj veri. Napisao je i Dela apostolska i posvetio ih Teofilu, knezu Ahaje. Imao je 84 godine kada su ga neznabošci stavili na muke, a potom obesili na jednu maslinu u gradu Tebi. U vreme cara Konstancija, mošti ovog svetitelja prenesene su u Carigrad.

1517. - Martin Luter javno je istakao 95 teza za reformu crkve, što je izazvalo široki narodni pokret protiv papske vlasti.

1871. - Na osnovu ustava iz 1869, donesen je prvi zakon o poroti u Srbiji koji je stupio na snagu 1. januara 1872, posle čega su sudske funkcije počeli da obavljaju i ljudi iz naroda.

1851. - Umro je srpski pisac Petar II Petrović Njegoš, crnogorski vladar i vladika, prema većini književnih kritičara najveći srpski pesnik, čija je kruna stvaralaštva nenadmašni dramski spev “Gorski vijenac”. U osnovi je refleksivno-lirski pesnik, što je uočljivo i u njegovim najvažnijim delima, iako ona imaju epsko-dramski oblik, a njegov jezgroviti stil obojen je snažnim elementima mirnog klasičnog stiha i svežinom narodne pesme. Glorifikovao je heroizam i osećanje za slobodu Crnogoraca, koje je u nacionalnom pogledu posmatrao isključivo kao deo srpskog naroda. Rade Tomov Petrović – iz porodice koja je Crnoj Gori više od sto godina davala vladike – dobio je monaško ime po stricu, vladici i vladaru Crne Gore Petru I, koji ga je odredio za naslednika. Školovao se u Cetinjskom manastiru i u Topli kod Herceg Novog, a učitelj mu je bio i Sima Milutinović Sarajlija, koji ga je uputio u istoriju, filozofiju i književnost. Kao državnik je položio temelje moderne crnogorske države, ustanovio izvršnu vlast i senat, organizovao sudove, uveo poreze i izdejstvovao veću pomoć Rusije, ali nije ostvario san o tome da zajedno sa Srbijom oslobodi Bosnu i Hercegovinu. Takođe je podigao prvu osnovnu školu, a 1834. je osnovao štampariju. Ostala dela: filozofski ep “Luča mikrokozma”, spev “Lažni car Šćepan Mali”, misaone i lirske pesme.

1918. - Poražena Austro-Ugarska u Prvom svetskom ratu predala je u Puli Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca sve brodove i opremu i utvrđenja u Kotoru, Šibeniku, Rijeci, Puli i Trstu. Nova država dobila je 300 plovila, uključujući 12 bojnih brodova, 11 krstarica, 56 torpiljerki i 18 razarača. Sledeće noći, italijanski diverzanti su potopili bojni brod “Viribus unitis”, na kojem su poginuli prvi komandant jugoslovenske mornarice, admiral Janko Vuković, i 350 mornara.

1918. - U Temišvaru je proglašena tzv. Banatska republika, u uzaludnom pokušaju Mađarske da zadrži severni Banat i zaustavi opredeljenje Srba i drugih žitelja Vojvodine za južnoslovensku državu.

1926. - U Detroitu je od zapaljenja pluća preminuo najslavniji mađioničar svih vremena – Hari Hudini.

1944. - Nemci su u Drugom svetskom ratu, posle gubitka Beograda, između Dunava, bosutskih šuma i reke Save izgradili šest linija odbrane u dubini oko sto kilometara i formirali Sremski front. Posle krvavih borbi, front je probijen 12. aprila 1945, čime su počele završne operacije za oslobođenje Jugoslavije, ali je cena bila strašna – na “sremskoj klanici” poginulo je najmanje 30.000 mobilisanih srbijanskih mladića poslatih u borbu praktično bez obuke.

1954. - Počela je revolucija u Alžiru protiv Francuske vlasti.

1972. - Umrla je srpska slikarka nemačkog porekla – Beta Vukanović, koja je tokom bezmalo 80 godina naslikala impozantan broj ulja, akvarela i crteža i kao pedagog uticala na generacije srpskih slikara. Na studijama slikarstva u Minhenu upoznala je budućeg supruga – Rista Vukanovića, takođe slikara. S njim je 1898. došla u Beograd, grad kojem je ostala privržena do kraja života i s velikom predanošću je učestvovala u umetničkom životu patrijarhalne Srbije. Zaslugom tog umetničkog para, Beograd je dobio slikarsku školu koja je prerasla u Umetničku školu. Jedan je od osnivača “Lade” i “Cvijete Zuzorić”, društva srpskih umetnika, slikara i vajara, i začetnik za ono doba relativno smele karikature. Isprva je slikala u maniru impresionista, ali se kasnije približila čvršćoj realističkoj formi.

1984. - Na Indiru Gandi, premijerku Indije, izvršila su atentat dvojica njenih telohranitelja, Sika.

1999. - Tokom 113. fudbalskog derbija između “Partizana” i “Crvene zvezde”, od svetleće rakete poginuo je učenik Aleksandar Radović, što je prvi slučaj nasilne smrti na fudbalskim utakmicama u Jugoslaviji.

Ostavite komentar